Counseling bij vreemde verschijnselen

12 april 2017 • Timo van Kempen  BUITENGEWONE ERVARINGEN

Lucadou3 powerpointStel dat je iets hoort of ziet en een ander niet. Hoe dat te verklaren en hoe ermee om te gaan? Een traditioneel denkende psychiater stelt waarschijnlijk de diagnose ‘psychotisch’ en schrijft een recept uit. Maar een ander bekijkt het ‘spiritueel’ en ziet het als een speciale gevoeligheid. Tijdens een studiedag van de Vereniging voor Transpersoonlijke Psychiatrie nam de Duitse onderzoeker Walter von Lucadou een welkome middenpositie in. Wie buitengewone dingen ervaart, is niet per definitie ‘gek’. Maar advies en counseling zijn vaak wel geboden om te begrijpen wat er gebeurt.

Counseling
Plaats van handeling op 14 januari is het Internationaal Theosofisch Centrum in de bossen bij Naarden. Von Lucadou komt voor de studiedag over uit zijn thuishaven in Freiburg, waar hij in 1989 de Parapsychological Counseling Office oprichtte. Jaarlijks komen daar 3500 verzoeken voor consultatie en informatie binnen. Von Lucadou is in eigen land een bekende persoonlijkheid die geregeld op tv verschijnt om paranormale waarnemingen te verklaren. Hij is zowel gepromoveerd in de psychologie als in de natuurkunde, en heeft ruime ervaring met cliënten. De onderzoeker maakt tijdens zijn presentaties een zelfverzekerde indruk, hoe ongemakkelijk dit onderwerp voor sommigen ook mag zijn.

Lucadou coverHerstel van verbinding
De grote respons in Duitsland kan mede worden verklaard door het open vizier waarmee Von Lucadou en zijn collega’s hun gesprekspartners tegemoet treden. Een van de uitgangspunten hierbij is tabula rasa. De hulpverlener is als toehoorder een ‘onbeschreven blad’ die zonder (voor)oordeel luistert naar het verhaal van de cliënt. Men stelt zich onafhankelijk op ten opzichte van wetenschappelijke en religieuze ideologieën, en gaat ervan uit dat persoonlijke geloofsovertuigingen op een constructieve manier in te zetten zijn.

Doel is om buitengewone ervaringen niet te ontkennen, maar om de referentiekaders van betrokkenen te verbreden en hen te helpen de regie te (her)nemen. Zo kunnen mensen weer zelf aan het roer komen, als zij na het doormaken van buitengewone ervaringen de verbinding kwijt zijn met de omgeving of geen grip meer hebben op de eigen ervaringswereld.

Multidisciplinair
Mensen kunnen anoniem een beroep doen op het Parapsychological Counseling Office van Von Lucadou. Er volgen geen kritische vragen over de waarnemingen of interpretaties daarvan. In het centrum wordt multidisciplinair samengewerkt. En ofschoon Von Lucadou zich tijdens de studiedag presenteert als empathisch psycholoog die veel sympathie oproept bij zijn toehoorders, laat hij zich ook kennen als kritische natuurkundige die niet wars is van het bedrijven van statistisch onderzoek naar het voorkomen van ‘vreemde verschijnselen’.

De volledige titel van de studiedag is overigens een mondvol: Spirituele crisis en buitengewone ervaringen in de therapeutische setting, belicht vanuit transpersoonlijke psychologie, parapsychologie en quantumfysica. Von Lucadou komt gaandeweg tot de formulering van bepaalde stoornissen als het gaat over buitengewone waarnemingen. Maar dan moeten allereerst wel enige bakens worden verzet. Tijdens een van zijn presentaties beschrijft hij open en gesloten systemen. Als je durft te knabbelen aan de gangbare visie op een rechtlijnige verbinding tussen oorzaak en gevolg én tegelijkertijd wat schuift met de veronderstelde afscheiding tussen een waarnemer en diens omgeving, ontstaat een nieuw systeem.

Lucadou1Helderziendheid
Ongewone ervaringen die mensen zorgen kunnen baren en psychische klachten in de hand kunnen werken, zijn bijvoorbeeld helderziendheid of crises van religieuze of spirituele aard. Maar ook kan sprake zijn van problematische ervaringen met reïncarnatie, met sektes of de beleving van complotten. Een treffend voorbeeld is dat van Karin. Von Lucadou verhaalde op de studiedag de situatie waarin Karin thuis op de bank in de huiskamer lag te slapen. Haar ouders werden plotsklaps opgeschrikt door de sterke ervaring van de aanwezigheid van een onzichtbare ander. De hond reageerde ook sterk op deze aanwezigheid en de bril van Karin die op tafel lag, werd door een onzichtbare hand opgetild en verplaatst.

Dit is volgens Von Lucadou een systeem dat zich kenmerkt door ‘verstrengeling’. Of, op z’n Engels: entanglement. Hiermee betreden we het veld van de quantumfysica. Het komt er, kort gezegd, op neer dat iemands innerlijke belevingswereld tot gevolgen in de materiële wereld kan leiden. Dat kan héél ver gaan. Zo ver dat iemand zichzelf voor gek kan verklaren. Of dat de omgeving iemand rijp acht voor de psychiater die dan waarschijnlijk medicatie voorschrijft vanwege psychotische verschijnselen. Von Lucadou echter brengt de hele kwestie terug tot de proportie van iemands innerlijke gesteldheid die met counseling en voorlichting in het gareel kan worden gebracht. Zonder dat de psychiater daaraan te pas hoeft te komen.

Klopgeesten
Dit neemt niet weg dat er volgens Von Lucadou wel degelijk sprake kan zijn van een stoornis. Op de studiedag introduceerde hij het concept van de Entanglement Disorder. Deze verstrengelingsstoornis kan zowel gelokaliseerd worden op individueel niveau en situaties omvatten die psychiaters tot de somatoforme stoornissen rekenen. Maar in uitdijende zin kan het in een systeem ook net zo makkelijk tot buitenzintuiglijke, ‘paranormale’ waarnemingen leiden. Volgens de visie en bevindingen van Von Lucadou kan de psyche fenomenen in de zintuiglijke wereld oproepen en zelfs in de materiële wereld.

klopgeest2Op de studiedag presenteerde Von Lucadou zijn wetenschappelijke verklaringsmodel voor deze ongevraagde manifestaties in de fysieke wereld, in de volksmond ook wel klopgeest-verschijnselen genoemd. Hij belichtte onderzoeksmateriaal en beschreef casussen waarin verschijnselen zoals spontaan bewegende voorwerpen ophielden te bestaan. Bij zijn Entanglement Disorder gaat het om ‘een nieuw concept voor de beschrijving van spontane paranormale reacties en andere complexe reacties in de omgeving en systemen’.

En zo komen Von Lucadou en zijn collega’s ook tot een psychologisch profiel van mensen die bij hen aanklopten vanwege bijvoorbeeld klopgeest-verschijnselen. Het doet me denken aan een leerboek tijdens mijn opleiding in de ggz dat de titel had Verdwalen is menselijk. De passende titel hier zou zijn: ‘Bewustzijnsverruiming is menselijk’.

Hanteerbaar maken
In de afsluitende sessie konden de aanwezigen nog meedenken met een aantal praktijkvoorbeelden van de spreker, of eigen ervaringen inbrengen. Zo was er de casus van een vrouw die tweemaal een partner had verloren bij een motorongeluk. Beide malen had zij van tevoren een waarschuwende en voorspellende droom gehad. Nu had zij een nieuwe partner en had ze opnieuw een voorspellende droom over een dodelijk motorongeval gehad. De vrouw consulteerde Von Lucadou met de vraag wat ze nu moest doen. Haar vriend verbieden nog langer motor te rijden?

Uit de zaal kwamen tal van suggesties. Von Lucadou vertelde hoe hij bij zijn advies aan de vrouw gebruik had gemaakt van het statistisch onderzoek dat zijn team in het verleden deed. Weliswaar komt het voor dat mensen voorspellende dromen hebben. Maar als dit meerdere malen gebeurt, neemt het voorspellende karakter ervan af. Dus kon Von Lucadou de vrouw in kwestie gerust adviseren dat zij beter geen conclusie kon verbinden aan haar droom en dat het waarschijnlijkste scenario was dat deze geen toekomstvoorspellende waarde had. Hetgeen de vrouw een hoop angsten en zorgen bespaarde.

Denkrichtingen
Uit weer andere verhalen bleek dat het bepaald niet vreemd is wanneer mensen aan hulpverleners melden dat zij een overledene hebben gezien. Sterker nog, dit komt bij een grote groep mensen voor. Iemand die met deze waarneming in de maag zit en hulp zoekt, kan werkelijk gerustgesteld worden. Een dergelijke ervaring valt in het gewone menselijke spectrum en betekent niet dat de betrokkene hoeft te vrezen voor zijn geestelijk welzijn.

Von Lucadou slaagde er deze studiedag in om buitengewone ervaringen en verschijnselen te normaliseren. Met behulp van zijn theorie en gebruik makend van onderzoek is het heel goed mogelijk om dit niet allereerst als psychiatrische pathologie te zien. Door het open en zonder vooroordeel uit de taboesfeer te halen en bespreekbaar te maken, kan het beter hanteerbaar worden voor degenen die zulke ervaringen meemaken.

De grote meerwaarde van deze studiedag moge zijn dat als je iets ziet of hoort terwijl een ander dat niet waarneemt, dit niet noodzakelijkerwijs en allereerst de gang naar een psychiater of apotheek hoeft te betekenen. Waarmee opnieuw een studiedag werd afgesloten waarin de Vereniging voor Transpersoonlijke Psychiatrie zich openstelde voor denkrichtingen uit verschillende systemen.

Meer informatie
www.parapsychologische-beratungsstelle.de

http://demike.nl/transpsy/images/documenten/Lucadou2017/ExceptionalExperiences-artikelLucadou.pdf